مىگمارند ، از دفاتر مطوّل « 1 » ملول مىشوند و موجزات و مختصرات را عزيز [ مى ] « 2 » دارند ، دانست كه اين مجموعه نيز مثل ديگر تذكره‌هاى مبسوط در طاق « 3 » نسيان خواهد ماند و اوقات عزيز كه در اجتماع آن صرف شده محض ضايع خواهد شد . پس ، احسن و اليق آن است بعض احوال را در آن نسخه تطويل يافته ، كوتاه كرده « 4 » و ذكر اختلاف اقوال ، موقوف نموده ، آنچه كه اعتبار صحّت گرفته مرقوم ساخته و از اشعار و لطايف ، انتخاب برداشته نسخه‌اى مختصر ترتيب داده شود كه طالب مفصّل از كتاب اوّل و جوياى ايجاز از مجموعهء ثانى محظوظ خواهد شد . لكن به سبب شغل تدريس عربى و فارسى ، اين مقصود در حيّز تراخى بود . الحمد للّه و المنّت كه توفيق ازلى به اين امنية دلى در سنهء هفدهم پادشاه دين پناه ، سليمان شكوه ، اسكندر جاه ، دارا حشم ، كيخسرو بارگاه ، شاه عالم پادشاه مطابق شد ، چنان‌چه اكثر احوال را قصر كرده و اشعار پرسوز و گداز و مملو ناز و نياز كه اثر از درد و موزونى از اندازه دارند انتخاب كرده ، آنچه مناسب اين موجز بود نگاشته ، نام‌هايى را كه تحت آن‌ها در تذكره‌هاى اساتذه بجز اشاره عدم اطّلاع احوال مرقوم نيست فقط اسم و شعر بر نهج سفينه تسطير نموده و بعد اشعارى كه در صاحبش اختلاف واقع است مختلف فيه نوشته و ترتيب معاصرين كه در اين امر بعض جا از تذكره‌نويسان تساهل رفته است و احقر در رعايت آن در نسخهء جامع اللّطايف حسب مقدور كوشيده ، در اين نسخه اين امر را هم نصب العين داشته . هرچند در صورت اختصار در اين نسخه اكثر مقدّمات قابل تحرير قلم‌انداز شده حتى كه سجع تعريف كه بر سر اسم بزرگان و سخنوران لازم گرفته بودم موقوف داشته شد . چون مقتضاى وقت اين‌قدر ايجاز بود ، عذر مؤلّف پذيرا دارند و از آنجا كه اوستادان والاقدر و سخنوران معنىپرور كه در كلام حسن انجامشان اصلا نقصان و قبح را دخل نيست با آن‌كه در تصانيف خود بذل جهد و صرف سعى كما ينبغى نموده ، ما پاشكستگان زاويهء هيچ مدانى را دستمايهء دانش نهاده و اختلاف اقوال و خلط اشعار و تذبذب احوال را آنچه كه به قدر طاقت ممكن بود رفع كرده و فيما بقيه جايى به حسب قياس احتمال و ظن ظاهر ساخته و در مكانى اعتراف عدم « 5 » ادراك نموده و به اقتضاى فطرت كامل به لحاظ : الانسان مركّب من الخطأ و النّسيان ، بر تحقيق و تدقيق خود معتمد نبوده ، در محلّ خوف وقوع لغزش بشرى بوده‌اند . پس اين ناقص احقر را كه لياقت امتياز كم و كم‌وبيش و بيش « 6 » ندارد آنچه نگاشته به كدام اعتبار بر آن اعتماد باشد ؟ لهذا اين شيرازه‌بند مجموعهء قصور كه نسخهء دريافت او به سواد عدم مقدور تسويد يافته ، معترف عجز و مقرّ هيچ‌مدانى بوده ، از اوستادان بزرگ آيين و كامل هنران عيب‌پوش انصاف‌گزين كه غير از طريق صواب

--> ( 1 ) . مقدمهء چاپ تصويرى : طويل . ( 2 ) . از مقدمهء چاپ تصويرى افزوده شد . ( 3 ) . مقدمهء چاپ تصويرى : تذكره‌ها در طاق . ( 4 ) . مقدمهء چاپ تصويرى : گردد . ( 5 ) . متن : اعتراف عزم عدم . از مقدمهء چاپ تصويرى تصحيح شد . ( 6 ) . مقدمهء چاپ تصويرى : كم‌وبيش .